Zo’n 2.500 burgemeesters, wethouders, raadsleden en andere gemeentelijke professionals uit heel Nederland komen eind september naar de Achterhoek voor het VNG Jaarcongres 2026. Oost Gelre en Winterswijk zijn op dinsdag 29 en woensdag 30 september samen gastgemeenten. Ook koningin Máxima en minister-president Rob Jetten komen naar Lichtenvoorde. Achter de schermen wordt ondertussen gewerkt aan een omvangrijke operatie, met onder meer 52 bussen, middagsessies door de hele Achterhoek en een groot avondprogramma op de Markt in Winterswijk.
Voor Oost Gelre en Winterswijk is het VNG Jaarcongres een bijzondere gelegenheid om zich aan bestuurlijk Nederland te presenteren. Dat geldt niet alleen voor de twee gemeenten zelf. Tijdens een persbijeenkomst benadrukten burgemeester Gea Hofstede van Oost Gelre en burgemeester Baukje Dijkstra van Winterswijk dat juist de hele Achterhoek van het congres moet profiteren.
„We zijn er trots op dat we 2.500 bestuurders vanuit heel Nederland bij ons mogen ontvangen”, zegt Hofstede. Dat twee relatief kleine gemeenten samen gastgemeente zijn, past volgens haar goed bij de manier waarop in de Achterhoek wordt gewerkt. „Het samen organiseren als gastgemeenten Oost Gelre en Winterswijk, dat is voor ons ook echt waar het om draait. En die samenwerking doen we ook met de regio. Dat is denk ik ook wat ons als Achterhoek heel erg typeert.”
Het thema van het congres is dan ook toepasselijk: ‘We doen het samen’. Volgens Hofstede sluit dat nauw aan bij de Achterhoekse samenleving. „Het is natuurlijk een hele mooie vertolking van naoberschap.” Ze wijst daarbij op de samenwerking tussen gemeenten en inwoners, maar ook op de vele vrijwilligers die actief zijn in de dorpen en steden. „Vrijwilligers zijn echt het goud van de samenleving. Nou, dat goud willen we ook heel graag laten zien.”
Máxima en Jetten naar Lichtenvoorde
De plenaire onderdelen van het congres vinden plaats op het Hulshof Herwalt-terrein aan de Aaltenseweg in Lichtenvoorde. Het voormalige industriële complex met zijn monumentale uitstraling wordt voor het congres ingericht met onder meer een beursgedeelte en een grote plenaire zaal.
Dinsdagochtend wordt het congres officieel geopend door VNG-voorzitter Sharon Dijksma. Ook minister-president Rob Jetten is aanwezig. Daarnaast staat de komst van koningin Máxima op het programma. Tijdens de persbijeenkomst werd gevraagd of inwoners de koningin ergens zouden kunnen zien. Daarover kon de organisatie nog niets zeggen. Volgens projectleider Lisa Leliveld worden dergelijke details rond het koninklijk bezoek via de daarvoor verantwoordelijke instanties geregeld en zijn die nog niet bij de organisatie bekend.
Met 52 bussen de Achterhoek in
Na het plenaire programma op dinsdagochtend verlaten de deelnemers Lichtenvoorde. Met maar liefst 52 bussen worden zij naar verschillende middagsessies en werkbezoeken in de Achterhoek gebracht. Daarmee begint volgens Leliveld een flinke logistieke operatie. Zij is speciaal voor het VNG Jaarcongres aangetrokken als projectleider voor de twee gastgemeenten en werkt normaal gesproken bij De Feestfabriek, de organisatie achter de Zwarte Cross.
„Het is begrijpelijk dat het een redelijke logistieke operatie is om iedereen in de juiste bus te krijgen en vervolgens weer op de juiste manier af te leveren op onze avondprogrammalocatie”, zegt Leliveld.
De deelnemers kunnen zich vooraf inschrijven voor verschillende sessies en werkbezoeken. Het aanbod loopt uiteen van relatief luchtige bezoeken, zoals aan een wijnboerderij, tot inhoudelijke onderwerpen bij bedrijven en organisaties. Ook het buitengebied komt aan bod en er zijn excursies over de grens naar Duitsland.
Hofstede vindt het belangrijk dat daarbij niet alleen het bekende beeld van de Achterhoek wordt getoond. De regio telt volgens haar veel innovatieve bedrijven en familiebedrijven die ook internationaal actief zijn. „We hebben mooie bedrijventerreinen, mooie bedrijven die bij ons in de gemeente zijn gevestigd. Het zijn ook bedrijven die internationaal actief en heel innovatief zijn. Dat is heel mooi om voor het voetlicht te brengen. Het is een kant van de Achterhoek die misschien wat meer onderbelicht is.” Dijkstra hoopt dat de bezoekers na afloop meer van de streek hebben gezien dan alleen de congreslocaties. „We hopen dat mensen een hele mooie inspirerende tijd hier hebben. Dat ze zien wat wij allemaal te bieden hebben, ook op economisch vlak. Niet alleen natuurschoon, maar we hebben heel veel te bieden. En we hopen dat ze ook een klein stukje Achterhoek meenemen in hun hart.”
Markt Winterswijk wordt evenementenlocatie
Na de middagsessies komen de congresgangers naar Winterswijk. Daar wordt de Markt speciaal voor het congres ingericht als evenementenlocatie. Er komen verschillende overkappingen en voor het diner en het avondprogramma wordt onder meer samengewerkt met de lokale horeca. De belangstelling voor het avondprogramma is groot. Volgens Leliveld worden daar rond de 2.100 tot bijna 2.200 congresgangers verwacht. Wat de bezoekers precies voorgeschoteld krijgen, wil de organisatie nog niet helemaal verklappen. Wel staat vast dat het programma een duidelijk Achterhoeks karakter krijgt.
„We hebben hier natuurlijk enorm veel tentfeesten, we hebben de Zwarte Cross, we hebben de bloemencorso’s, we hebben muziekverenigingen”, vertelt Leliveld. „We hebben zoveel wat in beide gemeenten heel groot is. Dat proberen we allemaal te vatten in het avondprogramma.”
Zoveel mogelijk lokaal en regionaal
Niet alleen tijdens het programma wil de organisatie de Achterhoek laten zien. Ook bij de voorbereiding en uitvoering wordt geprobeerd zoveel mogelijk gebruik te maken van lokale en regionale bedrijven. „VNG is natuurlijk een organisatie uit Den Haag”, legt Leliveld uit. „Die hebben ons gevraagd: wat zijn nou de lokale ondernemers waarmee we kunnen samenwerken? Zeker ook voor het avondprogramma hebben we zoveel mogelijk uit de gastgemeenten gehaald, vervolgens uit de regio en daarna kijken we verder.” Dat geldt onder meer voor het busvervoer, horeca, hotelovernachtingen, leveranciers en andere diensten die voor een congres van deze omvang nodig zijn.
Tijdens de persbijeenkomst kwam daarmee ook de vraag aan de orde wat de gewone inwoner van Oost Gelre en Winterswijk uiteindelijk aan het congres heeft. Volgens de burgemeesters zit een deel van het antwoord juist in die lokale bestedingen. „Als we het hebben over onze horeca, daar werken onze mensen. Als je het hebt over het busvervoer, daar werken onze mensen. Als je het hebt over de overnachtingen, daar werken onze mensen”, aldus Hofstede. „Alles wat je lokaal kunt regelen, daar profiteren onze ondernemers van.”
Daarbij hopen de gemeenten ook op een effect dat langer duurt dan twee congresdagen. De duizenden bezoekers maken kennis met de Achterhoek en zouden later als toerist kunnen terugkomen. Daarnaast krijgen bedrijven en organisaties uit de streek de kans zich aan bestuurders uit heel Nederland te presenteren.
Circa 175.000 euro per gemeente
Aan het organiseren van zo’n groot congres hangt ook een prijskaartje. Tijdens het persgesprek werd gevraagd wat Oost Gelre en Winterswijk zelf bijdragen. Volgens de burgemeesters gaat het om circa 175.000 euro per gemeente. Daarmee komt de gezamenlijke bijdrage van beide gastgemeenten op ongeveer 330.000 euro.
De gemeenten verwachten dat daar economische en promotionele opbrengsten tegenover staan. Hotels in de regio ontvangen gasten, restaurants krijgen extra bezoekers en lokale en regionale bedrijven worden waar mogelijk als leverancier ingeschakeld. Ook op langere termijn hopen de gemeenten te profiteren van de landelijke aandacht voor de Achterhoek. Dijkstra wees daarbij op bezoekers die na het congres nog eens terug kunnen komen. „Dat kan dus ook betekenen dat die bestuurders op een later moment zeggen: we komen nog eens een keer terug, we nemen ons gezin mee.”
Inwoners gaan de drukte merken
Helemaal ongemerkt zal de komst van 2.500 congresgangers niet voorbijgaan. Er wordt gewerkt met een centrale parkeergelegenheid op het terrein van de Zwarte Cross. Vandaar worden bezoekers met pendelbussen naar Lichtenvoorde gebracht. De 52 bussen brengen de deelnemers dinsdagmiddag vervolgens naar de verschillende sessies in de Achterhoek en daarna naar Winterswijk. „Ze merken dat er wat meer verkeer is, dat er mensen op straat lopen. Ze merken dat de restaurants vol zijn, dat er heel veel hotelboekingen zijn. Dus ze zullen reuring merken”, aldus Hofstede.
De organisatie probeert de verkeersstromen zoveel mogelijk in goede banen te leiden door centraal parkeren en pendelvervoer. Toch zullen de vele busbewegingen en het aankomende en vertrekkende verkeer volgens de burgemeesters merkbaar zijn. Ook veiligheid is een belangrijk onderdeel van de voorbereiding. „We houden overal rekening mee”, aldus de organisatie. Vanwege de aanwezigheid van hoogwaardigheidsbekleders is er bovendien extra aandacht voor beveiliging. Hoe die maatregelen er precies uitzien, wordt om begrijpelijke redenen niet in detail bekendgemaakt.
‘Geen taken zonder knaken’
Waar dinsdag ook nadrukkelijk in het teken staat van ontmoeting, excursies en het presenteren van de Achterhoek, wordt woensdag het programma inhoudelijker. Dan vindt ook de Algemene Ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten plaats. Onderwerpen waarmee gemeenten dagelijks te maken hebben, komen daar aan de orde. Tijdens het persgesprek werden onder meer gemeentefinanciën, een weerbare samenleving, asiel en migratie genoemd. Ook onderwerpen als onderwijs en gezondheidszorg en de samenwerking met Duitsland spelen in de Achterhoek een belangrijke rol.
Hofstede wees daarbij op een bekende uitspraak binnen de VNG: „Geen taken zonder knaken.” Gemeenten krijgen veel taken vanuit het Rijk en willen dat daar voldoende financiële middelen tegenover staan. De VNG vertegenwoordigt de gemeenten in de gesprekken daarover met het Rijk.
Voor Hofstede en Dijkstra krijgt het congres nog een bijzonder tintje. Beide burgemeesters zijn pas sinds dit jaar in functie en ontvangen nu al samen een van de grootste bijeenkomsten van bestuurlijk Nederland. De twee benadrukken dat achter hen een groot gezamenlijk projectteam staat. Medewerkers van Oost Gelre en Winterswijk werken samen aan onder meer veiligheid, communicatie, vervoer en programma. Leliveld heeft als projectleider de leiding over dat team. „We hebben heel veel kennis en ervaring hier in de Achterhoek om dit te kunnen doen”, aldus Hofstede. „Dus daar hebben we gewoon alle vertrouwen in.”
En daarmee komt veel van de organisatie uiteindelijk weer samen in het thema waarmee Oost Gelre en Winterswijk eind september bestuurlijk Nederland ontvangen: ‘We doen het samen’.
